Manuel Jorge, un descubrimento.
Escribe Alba Sánchez.
Manuel Jorge volveu a Chantada e deixou marca. Por fin puidemos coñecelo a el e a súa obra. A exposición impulsada por Airoá que tivo lugar durante os meses de setembro e outubro deste ano 2016 deixou moi bo sabor de boca. Esperamos por iso que a súa historia non quede nun caixón esquecido e continuemos esa labor de recoñecemento tanto na vila chantadina como en Galicia.
Pero quen é Manuel Jorge?
Manuel Jorge nace en Chantada no ano 1929. Despois de estudar o Bacharelato na súa vila natal, trasládase a Madrid para preparar o ingreso á Escola Superior de Arquitectura mentres se empapa dos museos da cidade e se forma en debuxo entre outras disciplinas. Nada máis licenciarse, no ano 59, volve a Chantada para practicar a pintura de xeito autodidacta. Durante o ano seguinte vive e pinta en Menorca, chegando a expoñer os seus froitos na Galería Biosca de Madrid, dirixida entón por Juana Mordó. Nese mesmo ano, no 61, trasládase a Cadaqués, onde rodeado de artistas coñece á pintora finlandesa Christina Snellman, que pouco tardaría en converterse na súa compañeira de vida. Pasados un par de anos ámbolos dous se instalan en Xàbia, Alicante, onde Manuel erixe os seus primeiros proxectos arquitectónicos. Chegan a vivir uns meses en París mentres pintan na Cite Internationale des Arts , entre outras tantas viaxes a Finlandia e diferentes países do mundo. Manuel cultivou dende entón as súas dúas paixóns: a arquitectura e a pintura, mantendo esta última en segredo durante décadas. Sorprende saber que aínda hoxe non pon en venta ningunha das súas pezas; máis de 2.000 entre as que se inclúen esbozos, pinturas e obras gráficas. Manuel Jorge conta dende 2.003 cunha fundación propia que se encarga da difusión e xestión de toda esta obra. Nos seus arquivos figuran tamén os planos e fotografías dos seus traballos como arquitecto.
O primeiro contacto: A entrevista.
Un día puxeron nas miñas mans un libro sobre a obra artísticas dun tal Manuel Jorge. Impresionoume a calidade e variedade dos seus debuxos e pinturas, pero sobre todo quedei pampa ao ler na biografía que ese home descoñecido nacera en Chantada. O libro incluía fotos dos seus compañeiros de escola na vila e nos agradecementos figuraban os mestres daquela época.
“A infancia é o máis importante que nos pasa na vida, é o que nos forma”. Manuel Jorge
E así, con estas palabras, deu comezo a entrevista que hai máis dun ano me decidín a facerlle a Manuel Jorge na súa residencia actual. Acompañada de Cristina de la Torre como cámara, gravamos o que sería unha pequena reportaxe para a canle de televisión local Televinte, co cuño de Airoá, para dar a coñecer ao artista en Chantada.
Pola súa fala e acenos mailo contido inicial da conversa ninguén pensaría que este recoñecido arquitecto e pintor levase fóra de Galicia 69 anos. Ben o podedes comprobar na ligazón que se adxunta ao final da páxina. Manuel ten alma galega. Así o conta el e tamén o expresan os seus cadros. É algo ao que non pode renunciar. “Aí está toda a chuvia de Galicia metida” dicía respecto aos grandes retratos azuis escuro. Por iso resultou tan emocionante traer de volta a súa obra e amosala por primeira vez en Galicia, máis aínda na Chantada que o viu medrar.
O retorno a Chantada: A exposición.
“Pinceladas galegas, trazos mediterráneos” constitúe a 1ª retrospectiva en Galicia do artista chantadino. María Tomé e mais eu, as comisarias, seleccionamos para ela unhas 50 pezas que repartimos en dous espazos da vila: a Casa da Cultura, antiga Casa de Lemos, e a sala de exposicións do Auditorio Municipal. A Casa de Lemos e a súa contorna aínda conservan parte desa Chantada da que Manuel Jorge ten lembranzas. Por iso acolleu as obras da primeira época, con mostras de entre os anos 1958 e 1982 á excepción do intenso retrato azul da súa nai, do 2002, que presidía a entrada. Unha mostra figurativa, na meirande parte de retratos, coa maioría das obras pintadas en Chantada ou relacionadas con Galicia. O retrato a óleo do seu pai, os apuntes de dúas rapazas chantadinas, algún tráxico suceso e escenas cotiás da vila representadas a acuarela e tinta china. Ou xa pintadas en Menorca, o retrato da Lola, muller galega; e as historias de mariñeiros contadas ao pé da lareira das que Manolo se lembraba con nostalxia. Xa na sala de exposicións do Auditorio Municipal descubrimos a outra parte de Manuel Jorge. Pinturas que dan conta das viaxes feitas xunto a Christina Snellman. Por iso tiña que ser ela quen nos recibise neste espazo, retratada nun gran cadro azul durante o ano 2012. O resto de obras comprendíanse entre os anos 1996 e 2005, abstractas todas pero variadas nas súas formas. Relacionadas mediante os seus trazos coa súa arquitectura. Planos e fotografías dan conta deste feito ademais de amosarnos a súa influencia mediterránea nunha arquitectura orgánica e respectuosa coa natureza.
O gran día: A inauguración.
Non só trouxemos as obras de Manuel Jorge, senon que conseguimos traelo a el tamén, acompañado de varios membros da Fundación Manuel Jorge, nun encontro emocionante para todos. Na Casa da Cultura, ateigada de xente, foi o acto inaugural, mentres que no Auditorio Municipal tivo lugar o concerto homenaxe a Manuel Jorge da man do Duo Stellae e os irmáns e familiares do artista Manuel, Javier e Luis López Jorge. Un percorrido musical que xorde da mensaxe emocional dalgunhas das súas pinturas. Un viaxe a través de catro compositores: Robert Schumann, Claude Dbussy, Isaac Albéniz e Manuel López Jorge. Como guinda final, os músicos de cámara sorprenderon cambiando o piano e violín por gaitas para despedir o gran día coa muñeira de Chantada.
Unha aprendizaxe continua: As visitas dos centros educativos.
Sen dúbida, unha das partes máis enriquecedoras e exitosas do proxecto. Durante os dous meses de exposición, elaboramos e levamos a cabo unha serie de actividades adaptadas a diferentes etapas de primaria e secundaria. Todas coa finalidade de dar a coñecer a figura de Manuel Jorge, fomentando tamén a capacidade crítica do alumnado mediante proxeccións audiovisuais e coloquios e impulsando a súa creatividade mediante diferentes prácticas artísticas adaptadas segundo a idade e os conceptos que estivesen a traballar na aula.
Xa para despedir este encontro, a última fin de semana ofreceuse unha visita guiada para tódolos públicos e así dicir ata pronto, que non adeus, á vida e obra deste artista chantadino.
